Avrupa Birliği, "dijital para"nın yeni çağına adım atıyor. Üye devletlerin maliye bakanları dijital euro planlarını onayladı; Avrupa Komisyonu bunu "bir kilometre taşı" olarak nitelendirdi. Bu karar, euro bölgesindeki elektronik işlemlerin yüzde 80'inden fazlasını kontrol eden Visa veya Mastercard gibi Amerikan devlerinden Avrupa'nın bağımsızlığını güçlendirmeyi amaçlıyor. Ancak Avrupalı bankalar hiç memnun değil; çünkü yeni çözümlerin hayata geçirilmesinin milyarlarca euroya mal olacağını öngörüyorlar.
Avrupa Merkez Bankası (AMB) tarafından geliştirilen dijital euro projesi, ortak para biriminin dijital karşılığı. Çevrimdışı kullanıma da olanak tanıyacak, işlem limitleri olacak ve daha fazla gizlilik sağlayacak. Olası ihraç tarihi 2029 olarak öngörülüyor. Nihai karar en erken 2026'da alınacak.
Elektronik işlemlerin yüzde 80'inin yabancı sunucular üzerinden geçtiği Avusturya'da bu acil bir sorun. Hans-Gert Penzel gibi uzmanlar, enerji arzındakine benzer stratejik bir bağımlılık konusunda uyarıyor.
Öte yandan AMB'nin beklenmedik müttefiki İtalyan bankaları oldu. İtalyan Bankacılar Birliği (ABI), projeyi "dijital egemenliğin" simgesi olarak destekliyor. "Dijital euroya taraftarız, çünkü dijital egemenlik kavramını somutlaştırıyor" diyor ABI Genel Müdürü Marco Elio Rottigni. Finansal krizlerden etkilenen İtalya, bunda ABD ve Çin'in teknolojik hakimiyetinden bağımsızlaşma fırsatı görüyor.
Ancak coşku maliyetlerle birlikte azalıyor. Bankalar, dijital euronun uygulanma maliyetini 4-5,8 milyar euro olarak tahmin ediyor. "Projenin maliyetleri, bankaların üstlenmesi gereken sermaye harcamaları bağlamında çok yüksek" diye ekliyor Rottigni. AMB, geliştirme için 1,3 milyar euro ve yıllık bakım için 320 milyon euro planlıyor. İspanyol milletvekili Fernando Navarrete, dijital euronun Wero sistemi gibi özel girişimlerin gelişimini engelleyecek "paralel bir ödeme ekosistemi" yaratacağından endişe ediyor. ABI, mevcut iş modellerini baltalamamak için özel dijital para birimleriyle bir arada yaşamayı öngören bir "ikiz model" öneriyor.
Avrupa'nın güneyinde dijitalleşmeye yönelinirken Avusturya bekliyor. Viyana hükümeti, Avusturya Merkez Bankası (OeNB) ve Belediyeler Birliği ile iş birliğinde iki yıl içinde 120'ye kadar yeni ATM kurulmasını öngören bir "ATM seferberliği" başlattı.
Bu, nakit paraya yönelik güçlü toplumsal desteğin bir yansıması. Yüzde 65'i nakit paranın anayasal güvence altına alınmasını destekliyor. Avusturya, dijital euroyu olsa olsa bir tamamlayıcı olarak görüyor, ikame olarak değil. Elektrik kesintileri veya siber saldırılar çağında nakit para "son savunma hattı" olarak kalıyor.
