To nie jest masowa ucieczka z kraju, lecz wyraźny trend migracyjny. Reprezentatywna ankieta sporządzona dla Fundacji Konrada Adenauera (KAS) pokazuje, że niemal co piąty mieszkaniec Niemiec może sobie wyobrazić wyjazd z kraju w najbliższym czasie. Ale obywatele Niemiec, którzy są migrantami lub dziećmi imigrantów myślą o emigracji nieco częściej niż osoby bez takiego doświadczenia.
Większość mieszkańców Niemiec lubi tu mieszkać i nie rozważa emigracji. Jednak około jedna piąta populacji wyobraża sobie opuszczenie Niemiec. Niemcy z migracyjnym pochodzeniem rozważają emigrację nieco częściej niż Niemcy bez migracyjnego pochodzenia - czytamy w analizie.
W 2024 roku Niemcy opuściło blisko 1,3 miliona osób, w tym około 270 tysięcy obywateli Niemiec. Te liczby ilustrują, że rozważania o emigracji nie pozostają jedynie w sferze teorii. Badanie przeprowadzone przez KAS skupia się jednak na potencjalnych imigrantach – tych, którzy jeszcze nie podjęli decyzji, ale już snują plany dotyczące wyjazdu. Około 19 procent rdzennych Niemców, 24 procent tych z pochodzeniem migranckim i 22 procent obcokrajowców mieszkających w Niemczech deklaruje gotowość do wyjazdu. Najsilniejszym predyktorem (zmienna, dana, cecha, która pozwala przewidzieć lub wyjaśnić wartość innej zmiennej - przyp. red.) nie jest pochodzenie etniczne, lecz wiek i stopień satysfakcji z życia. Osoby poniżej 65. roku życia znacznie częściej niż seniorzy rozważają zmianę miejsca zamieszkania.
Analiza potwierdza, że czynniki socjodemograficzne odgrywają drugorzędną rolę.
Równie wymowne są preferowane kierunki emigracji. Respondenci najczęściej wskazują kraje południowej Europy, następnie Europę Wschodnią, Austrię i Szwajcarię. Niemcy bez tła migracyjnego najchętniej widzieliby się w Austrii, Szwajcarii lub Skandynawii. Osoby z tłem migracyjnym silniej akcentują południe, 28 procent wobec 16 procent w grupie rdzennych. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja wśród obcokrajowców mieszkających w Niemczech. Ta grupa zdecydowanie preferuje Europę Wschodnią, co trzeci z nich wymienia ten kierunek. W tym kontekście Polska pojawia się w raporcie jako jeden z najczęściej spontanicznie wymienianych konkretnych krajów docelowych. Polska jest zatem postrzegana jako atrakcyjna destynacja przede wszystkim przez cudzoziemców mieszkających w Niemczech. Etniczni Niemcy rzadko wymieniają Polskę jako cel swojej emigracji.
Głównym motywem jest wielowątkowe niezadowolenie z niemieckiej rzeczywistości. Spośród obcokrajowców mieszkających w Niemczech analizowanych przez KAS niezadowolenie z życia w Niemczech jest na pierwszym miejscu jako motyw Oni krytykują system edukacji, system emerytalny, obciążenia podatkowe, stagnację oraz przekonanie, że Niemcy zmierzają w złym kierunku.
Natomiast inni podkreślają rosnące poczucie braku bezpieczeństwa, słabość państwa i ograniczenie wolności słowa. Z kolei wśród Niemców z historią migracyjną w tle silniej wybrzmiewa lęk przed prawicowym zwrotem i dyskryminacją. Równolegle pojawiają się motywy pragmatyczno-hedonistyczne, bo 15 procent ankietowanych marzy o wyższym standardzie życia oraz niższych kosztach utrzymania, lepszej opiece zdrowotnej lub godnej emeryturze za granicą. Badanie potwierdza, że w większości przypadków motywów do wyjazdu jest wiele. U obcokrajowców szczególnie silne są powody rodzinne i partnerskie, aż 25 procent, co niekiedy wiąże się to z tęsknotą za krajem pochodzenia. Polska pojawia się w tym kontekście nie jako cel masowej niemieckiej emigracji, lecz jako konkretny, praktyczny kierunek dla grupy cudzoziemców szukających bliższego kulturowo kraju i ekonomicznie lepszych warunków życia.
