W Niemczech trwa dyskusja nad reformą prywatnego systemu emerytalnego, która ma wzmocnić filar kapitałowy. Raport Deutsche Bank Research z marca 2026 r. podkreśla, że obecny system repartycyjny (pay-as-you-go) osiąga granice wytrzymałości z powodu starzenia się społeczeństwa. W 2024 r. wskaźnik urodzeń spadł do 1,35 dziecka na kobietę, najniższego od 20 lat. Do 2035 r. liczba osób powyżej wieku emerytalnego wzrośnie z 17,6 mln (20% populacji) do 20 mln (24%). W 2040 r. na jednego emeryta przypadnie tylko dwóch płatników składek, w porównaniu z 2,5 obecnie. Budżet federalny już teraz dopłaca 128 mld euro rocznie do ubezpieczeń emerytalnych, co stanowi 24% wydatków.

Reforma ma uczynić trzeci filar (prywatne oszczędności emerytalne) bardziej atrakcyjnym, transparentnym i zorientowanym na zyski. Obecny model Riester, wprowadzony w 2001 r., ma liczne wady: niskie stopy zwrotu (nominalnie 3%, realnie często ujemne), wysokie koszty i brak transparentności. Gwarancja zwrotu składek ogranicza inwestycje w ryzykowne, ale zyskowne aktywa. Liczba kontraktów Riester spadła z 16 mln w 2017 r. do 15 mln obecnie, a 20-25% nie otrzymuje wpłat. Około 61% Niemców nie ma prywatnego kontraktu emerytalnego, a dochody z kapitału stanowią tylko 10% emerytury, w porównaniu z 23% w USA.

Proponowana przez niemiecki rząd nowość to "konto zabezpieczenia emerytalnego" (Altersvorsorgedepot). Pozwoli na inwestycje bez gwarancji (do 100% w akcje, klasa ryzyka 5), obok opcji z gwarancją 80-100% składek. Koszty standardowego produktu ograniczone będą do 1,5% rocznie, z możliwością zmiany dostawcy po 5 latach bez opłat. Ulgi podatkowe: do 1800 euro wpłaty wolne od podatku, plus granty państwowe (30% dla wpłat do 1200 euro, 20% powyżej). Dla osób poniżej 25 lat jednorazowy bonus 200 euro. W fazie wypłat elastyczność: renta dożywotnia lub do 85. roku życia.

Reforma ta może przynieść korzyści, bo Niemcy oszczędzają 20% dochodów (wyżej niż średnia UE 13,2%), ale 65% aktywów to depozyty i ubezpieczenia o niskich zwrotach. Akcje dały 767% zwrotu nominalnego w latach 2003-2025, wobec 26% depozytów.

Szacunkowo, reforma może przynieść 8 mld euro dodatkowych inwestycji w europejskie akcje rocznie, zmniejszając lukę inwestycyjną UE. Niemieckie gospodarstwa domowe mają aktywa finansowe na poziomie 209% PKB (średnia UE 214%), ale mniej niż Szwecja (347%) czy Dania (369%).

Porównania międzynarodowe: Szwecja (obowiązkowa premia emerytalna, 46% PKB AuM) osiąga 11,5% zwrotu rocznie dzięki 100% akcjom do 55. roku. USA (IRA, 54% PKB) i UK (21% PKB) oferują niskie koszty (0,49-0,57%). Polska (PPK, auto-enrolment) ma 57% udziału, Estonia 13% z ulgą 22% podatku.