Fundacja Konrada Adenauera (KAS) jest jedną z sześciu niemieckich fundacji politycznych, które od dziesięcioleci odgrywają kluczową rolę nie tylko w polityce wewnętrznej Niemiec, lecz także w międzynarodowej. W swoim raporcie na 2025 rok fundacja przedstawiła szczegółowy obraz swoich możliwości finansowych, struktur wydatków oraz priorytetów geograficznych.

Dane zawarte w raporcie pozwalają zrozumieć, jak dużymi środkami KAS dysponuje i w jakim stopniu przeznacza je na wpływ w Europie Wschodniej i Południowo-Wschodniej – regionie, który od 2022 roku znajduje się w centrum uwagi ze względu na wojnę w Ukrainie.

W czasach wielkich wstrząsów, ciągłych zmian i postępującej globalizacji, orientacja jest ważniejsza niż kiedykolwiek. Transformacje w nauce, technologii, mediach i kulturze wymagają dalekowzroczności, a przede wszystkim wczesnego zaangażowania w nowe wyzwania polityczne, którym Fundacja Konrada Adenauera zamierza stawić czoła - czytamy w dokumencie.

Całkowity budżet KAS w 2024 roku, dane za rok sprawozdawczy, opublikowane w raporcie 2025 wyniósł, 208,5 miliona euro,. Z tej kwoty aż 198 milionów euro pochodziło bezpośrednio z dotacji budżetu federalnego Republiki Federalnej Niemiec. Pozostałe wpływy to darowizny, składki członkowskie oraz dochody z działalności gospodarczej fundacji (m.in. z wynajmu nieruchomości i sprzedaży publikacji). Jest to typowy model finansowania niemieckich fundacji politycznych.

Największą pozycją wydatkową KAS jest międzynarodowa współpraca i projekty zagraniczne, w 2024 roku pochłonęła ona 113,13 miliona euro, czyli ponad 54% całego budżetu. Ta kwota obejmuje zarówno utrzymanie sieci około 100 biur zagranicznych w ponad 120 krajach, jak i realizację setek projektów edukacyjnych, analitycznych, inkluzyjnych oraz bezpieczeństwa. W raporcie podkreślono, że Europa Wschodnia i Południowo-Wschodnia należy do absolutnych priorytetów finansowych KAS. Chociaż raport nie podaje precyzyjnego procentowego podziału na każdy region lub państwo, z opisu działalności i kluczowych inicjatyw wynika, że na ten obszar trafia znaczna część środków międzynarodowych – szacunkowo 25–35% całego budżetu zagranicznego, co przekłada się na 28–40 milionów euro rocznie.

Największym i najbardziej widocznym projektem w regionie jest coroczny „Cafe Kyiv”. W 2025 roku wydarzenie zgromadziło ponad 5500 uczestników, 140 organizacji partnerskich i 200 prelegentów. Koszty organizacji, w tym wynajem przestrzeni, tłumaczenia, transport ukraińskich gości, stoiska, koncerty i warsztaty, szacuje się na kilka milionów euro. Fundacja traktuje „Cafe Kyiv” nie tylko jako wydarzenie kulturalno-polityczne, lecz jako strategiczną platformę kontaktów.

Kolejnym ważnym obszarem jest Black Sea Security Forum w Odessie oraz liczne projekty w krajach Bałkanów Zachodnich (Serbia, Albania, Czarnogóra, Bośnia i Hercegowina, Kosowo, Macedonia Północna). Fundacja prowadzi tam programy wzmacniające praworządność, walkę z korupcją, inkluzję społeczną i integrację europejską. W 2025 roku KAS realizowała m.in. projekty szkoleniowe dla młodych liderów, programy monitoringu wyborów oraz inicjatywy medialne przeciwdziałające dezinformacji. Znaczne środki przeznaczono również na wsparcie ukraińskiej diaspory i programy odbudowy tego państwa (np. Mykolaiv Water Hub).

W raporcie finansowym widać, że KAS konsekwentnie zwiększa nakłady na region Europy Wschodniej i Południowo-Wschodniej od 2022 roku. W porównaniu z okresem przedwojennym wydatki na Ukrainę i kraje bałkańskie wzrosły o ponad 40%. Jest to efekt zarówno geopolitycznym „Zeitenwende” (niem. punkt zwrotny - zmianę polityki bezpieczeństwa Niemiec ogłoszoną przez Olafa Scholza - przyp. red.), o której pisze Lammert w przedmowie do raportu KAS, jak i świadomej decyzji zarządu fundacji, by traktować ten obszar jako strategiczną inwestycję w bezpieczeństwo Niemiec.

Oprócz bezpośrednich projektów KAS finansuje także stypendia, wymiany młodzieżowe, badania analityczne oraz publikacje. W 2025 roku fundacja wsparła m.in. programy dla ukraińskich studentów i dziennikarzy, a także inicjatywy inkluzyjne dla osób z niepełnosprawnościami w krajach bałkańskich (m.in. aplikacja w języku migowym w Namibii i Mongolii, ale również analogiczne projekty w regionie). Całość działalności zagranicznej jest ściśle powiązana z niemiecką polityką zagraniczną i rozwojową. KAS działa jako „think-and-do-tank”, łącząc analizę polityczną z praktycznym wsparciem.

Finansowa siła KAS wynika nie tylko z wysokości dotacji państwowej, lecz także z efektywnego zarządzania. W raporcie 2025 chwalono poprzedniego sekretarza generalnego KAS Michaela Thielena za profesjonalną restrukturyzację i sprzedaż niepotrzebnych nieruchomości, co uwolniło dodatkowe środki na działalność programową. Nowa przewodnicząca Annegret Kramp-Karrenbauer zapowiedziała kontynuację wcześniejszej strategii wywierania wpływu przez politykę, stypendia i współpracę.

[Autor, Aleksandra Fedorska jest dziennikarką Tysol.pl oraz licznych polskich i niemieckich mediów]

[Tytuł, lead, sekcja "Co musisz wiedzieć", "Co to oznacza dla Polski", a także niektóre śródtytuły od Redakcji]

Czym jest Fundacja Konrada Adenauera? To niemiecka fundacja polityczna powiązana z partią CDU, realizująca projekty edukacyjne, analityczne i społeczne w Niemczech oraz za granicą.

Skąd pochodzą środki finansowe fundacji? Większość budżetu pochodzi z dotacji państwowych Niemiec, uzupełnianych przez darowizny i działalność własną.

Dlaczego Europa Wschodnia jest dla niej priorytetem? Jest od 1989 roku. Region zyskał strategiczne znaczenie po 2022 roku, m.in. ze względu na wojnę w Ukrainie i zmiany w polityce bezpieczeństwa Europy.