Avrupa Birliği internet denetimi çabalarını yoğunlaştırıyor. Dijital Hizmetler Yasası (DSA), Dijital Pazarlar Yasası (DMA) ve Avrupa Medya Özgürlüğü Yasası (EMFA) gibi düzenlemeler Meta, TikTok ve X (eski Twitter) gibi platformlara sıkı yükümlülükler getiriyor. Amaçlanan hedefler dezenformasyonla mücadele, çocukların korunması ve şeffaflığın sağlanması; ancak eleştirmenler aşırı gözetim ve çevrimiçi özgürlüklerin kaybı konusunda uyarıyor.
Şubat 2024'ten itibaren tam olarak yürürlükte olan Dijital Hizmetler Yasası (DSA), sosyal medya platformlarını kullanıcıların paylaştığı yasadışı içeriklerden — çocuk istismarı materyalleri, terör içerikleri, nefret söylemi veya taklit ürünler gibi — sorumlu tutuyor. Platformlar bu tür içerikleri bildirip kaldırmakla yükümlü; buna taciz, siber zorbalık ve rıza dışı görüntü paylaşımı da dahil. Facebook, Instagram, TikTok ve X gibi çok büyük platformlar (VLOP) ek kurallara tabi. Avrupa Komisyonu yüz milyonlarca euroya varan para cezaları veya AB genelinde yasaklar uygulayabiliyor. Şubat'ta TikTok'a reşit olmayanların korunması, reklam şeffaflığı ve zararlı içerikler konusundaki eksiklikler nedeniyle soruşturma açıldı.
Nisan 2024'te kabul edilen Avrupa Medya Özgürlüğü Yasası (EMFA) ise dijital ortamda medya özgürlüğünü korumayı amaçlıyor. 18. maddesi çok büyük platformlara medya hizmet sağlayıcıları için bir beyan fonksiyonelliği uygulamasını zorunlu kılıyor. Medya kuruluşları bir dizi kriteri karşıladıklarını beyan etmeli: medya hizmet sağlayıcısı olmak, EMFA'nın 6. maddesiyle uyumluluk, devletlerden, siyasi partilerden ve üçüncü ülkelerden editoryal bağımsızlık, düzenleme veya öz-düzenleme mekanizmalarına tabi olmak ve insan denetimi olmadan yapay zekâ içeriği bulundurmamak.
Triyalog (Komisyon, Konsey ve Parlamento arasındaki müzakereler) çerçevesinde sosyal medyada yaş doğrulama konusunda sert bir mücadele sürdürülüyor. Komisyon mesajlaşma uygulamaları (WhatsApp, Signal gibi) ve uygulama mağazaları (Google Play, Apple App Store) için zorunlu kontroller talep ediyor. Kullanıcıların yaşlarını biyometrik yüz taraması veya kimlik belgeleriyle kanıtlaması gerekecek. Konsey prensibi destekliyor; ancak yöntemlerin gizliliğe duyarlı, şeffaf ve ayrımcılık yapmayan olmasını talep ediyor. Parlamento ise mesajlaşma uygulamalarında zorunluluğu reddederek isteğe bağlı yapıyor ve davranış analizi (TikTok gibi) gibi daha az müdahaleci yöntemleri savunuyor. Uygulama mağazaları için ise yalnızca yaş etiketleri ve ebeveyn izni isteniyor.
Müzakereler devam ediyor ve tarafların anlaşıp anlaşamayacağı belirsiz. Yapay zekâ aracılığıyla geçici denetim kurallarının süresi Nisan 2026'da dolacak.
[Yazar Aleksandra Fedorska, Tysol.pl ile çok sayıda Polonyalı ve Alman medya kuruluşunun gazetecisidir]
[Başlık, giriş, "Bilmeniz gerekenler", "Bu kullanıcılar için ne anlama geliyor" ve SSS bölümleri Editörlüğe aittir]
