Kazakistan'dan Almanya'ya yapılan petrol sevkiyatları, Gdańsk'taki Naftoport üzerinden yapılan ithalatın yerini alabilir. Bu, Almanya'nın boru hattı altyapısı nedeniyle Moskova'nın etkisi altındaki Doğu'ya yeniden bağımlı hale geleceğine işaret edebilir. Bu sevkiyatlar esas olarak, petrolün Gdańsk'taki Naftoport üzerinden de sağlandığı Alman Schwedt rafinerisi için önemlidir — BiznesAlert.pl editörü Aleksandra Fedorska yazdı.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Jomart Tokayev'in Berlin ziyareti, Kazakistan'dan Almanya'ya petrol arzıyla bağlantılıdır. Bu, petrolün Gdańsk'taki Naftoport üzerinden de sağlandığı Schwedt'teki Alman rafinerisi için özellikle önemlidir. Kazakistan'dan Schwedt'e yapılan petrol ithalatının artması, Almanya'nın boru hattı altyapısı nedeniyle Moskova'nın etkisi altındaki Doğu'dan yapılan sevkiyatlara yeniden bağımlı hale geleceği anlamına gelebilir. Brandenburg'daki yerel politikacılar Polonya tarafının eylemlerine katılmıyor ve Kazakistan ile işbirliğini genişletmeyi tercih ediyor.
Kasım-Jomart Tokayev'in 28 Eylül'deki resmi Berlin ziyareti, Almanya'nın Kazakistan ve Orta Asya bölgesiyle ekonomik işbirliğini güçlendirme arzusına tanıklık ediyor. Alman hükümeti, Şansölye Olaf Scholz ile yapılan toplantıların Orta Asya bölgesini Almanya'ya bağlayan altyapıyı konu aldığını belirtti. 29 Eylül'de Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan cumhurbaşkanları da Berlin'i ziyaret etti.
Kazakistan'dan PCK'ya petrol arzı Almanya için özel bir öneme sahip. Doğu Almanya'daki PCK rafinerisi yıllık 10-12 milyon ton petrol işliyor. Geçen yıl bu hammaddenin yüzde 100'ü Rusya'dan geliyordu ve Dostluk Petrol Boru Hattı ile Rusya ve Polonya toprakları üzerinden Almanya'ya ulaşıyordu. 1 Ocak'tan itibaren PCK, uluslararası piyasalardan petrol satın alıyor. Teslimatların neredeyse yarısı Rostock petrol limanı üzerinden yapılıyor. Gdańsk'taki Polonya limanı, Schwedt'e 2-3 milyon ton petrol aktarıyor. Ancak Polonya tarafı, PCK rafinerisindeki payların yüzde 54'ten fazlasına sahip olan Rus Rosneft'in sipariş ettiği petrolün aktarılmasına itiraz ediyor. Rafinerinin diğer hissedarları olan Shell ve Eni ise böyle sorunlarla karşılaşmıyor ve deniz tankerleriyle teslimat alabiliyorlar.
Kazakistan'dan Almanya'ya şüpheli petrol
Haziran ayında, Almanya Cumhurbaşkanı Franz-Walter Steinmeier'in Kazakistan ziyareti sırasında, 2024 sonuna kadar geçerli olmak üzere Schwedt'e aylık 100.000 ton petrol arzı anlaşması imzalandı. Hammadde, Rusya topraklarından geçen Dostluk Boru Hattı ile Almanya'ya ulaşıyor; bu da Kremlin'in onayını gerektiriyor. Alman Ekonomi ve İklim Bakanlığı'na göre boruda Rus petrolü de mevcut. Ancak bilançoda, Berlin'deki bakanlığın belirlediği üzere, Kazak petrolü olarak kayıtlı çünkü Almanya bunun bedelini Kazak tedarikçilere ödüyor. Petrol ticareti uzmanları, mevcut sözleşme kapsamında Kazakistan'dan PCK'ya yapılan sevkiyatların nominal olarak aylık 120.000 tona çıkabileceğini öngörüyor.
Polonya tarafı, KEBCO adı verilen Kazak petrolünün Almanya'ya arzına itiraz ediyor. BiznesAlert.pl'nin elde ettiği bilgilere göre, Polonya'daki laboratuvar testleri, Kazakistan'dan geldiği iddia edilen petrolün kimyasal bileşiminin Rus petrolüyle aynı olduğunu gösterdi.
Kazakistan'dan Almanya'ya yapılan petrol sevkiyatlarının hacminde daha fazla artış olursa, bu ağırlıklı olarak Gdańsk'taki Naftoport üzerinden aktarılan hacimlerin pahasına gerçekleşecektir. Ayrıca rafinerinin ana hissedarı olan ve aynı zamanda Kazakistan'dan petrol sipariş eden taraf olan Rosneft, bunu şimdi Alman hükümetinin atadığı bir yönetici aracılığıyla yapıyor. "Alternatif, Pomeranya petrol boru hattına ikinci bir hat eklenerek kapasitesi artırılabilecek Naftoport üzerinden Rusları devre dışı bırakmaktır. Schwedt rafinerisindeki Almanların bu seçeneği neden kullanmak istemediği anlaşılmıyor; oysa Leuna Rafinerisi'nin sahipleri böyle bir sorunu yok ve Schwedt, Rostock'taki Naftoport üzerinden başarıyla petrol alıyor" diye açıklıyor enerji sektörü uzmanı ve BiznesAlert.pl genel yayın yönetmeni Wojciech Jakóbik.
Dünyanın dört bir yanından petrolün Polonya'ya ulaştığı Gdańsk'taki Naftoport, Pomeranya petrol boru hattının ikinci hattının inşasıyla verimliliğini ve işleme kapasitesini önemli ölçüde artıracaktır. Schwedt rafinerisi hissedarlarının arz siparişlerini durdurması, Gdańsk'taki Naftoport'un ve ilgili altyapının, yani ek bir petrol boru hattının genişletilmesinin aleyhine işliyor. "Schwedt'in net bir taahhüdü olmadan, Polonya'da kendi pazar ihtiyaçlarının ötesinde petrol altyapısının ek genişletilmesi haklı gösterilemez" diye açıklıyor Jakóbik.
Schwedt'in Kazak seçeneğine güçlü destek
Schwedt ve PCK rafinerisinin bulunduğu Brandenburg Eyaleti'nde, Kazakistan'dan petrol ithalatı seçeneğine verilen destek özellikle bölgesel politikacılar tarafından hissediliyor. Aralarında Uckermark İlçe Belediye Başkanı Karina Dörk (CDU), Jens Koeppen (CDU) ve daha önce Almanya'nın Rus petrolünden vazgeçmesini istemeyen eski başbakan yardımcısı Christian Görke (Die Linke) var. Karina Dörk, Deutsche Welle'ye verdiği röportajda Kazakistan'ın sevkiyatlarını artıracak olmasından duyduğu memnuniyeti ifade etti. Ona göre, Dostluk boru hattından akan Ural petrolü özellikle faydalıdır çünkü PCK'nın asfalt üretebildiği ağır bir petroldür. Kazakistan'dan daha fazla sevkiyat almak için bizzat çaba gösteren Şansölye Olaf Scholz'a minnettarlığını belirtti.
Kazakistan'dan ithalatın artırılması Alman yakıt endüstrisi tarafından da destekleniyor ve Deutsche Welle bu konuda yorum istedi. "PCK rafinerilerine, Kazakistan'dan yapılanlar da dahil olmak üzere daha yüksek petrol arzı, başkent bölgesinin petrol ürünleri tedarikini daha da istikrara kavuşturma yolunda önemli bir adımdır" dedi Yakıt ve Enerji İş Birliği Derneği sözcüsü Alexander von Gersdorff, Deutsche Welle'ye.
Bundestag üyesi Christian Görke, Kazakistan'ın ülkeyi istikrara kavuşturacak ve demokratikleşme yoluna koyacak siyasi ve anayasal reformlar uyguladığına dikkat çekti. Brandenburg eyaletinin eski başbakan yardımcısına göre, Kazakistan'dan petrol arzı Schwedt rafinerisi için Gdańsk petrol limanı üzerinden yapılan sevkiyatlardan daha avantajlıydı. Politikacı, tankerlerle taşımanın ürettiği CO2 emisyonlarından ve onun görüşüne göre Kazakistan ile işbirliğini — Polonya limanı üzerinden yapılan sevkiyatların aleyhine — destekleyen tamamen ekonomik meselelerden söz etti. "PCK ve Almanya için, Kazakistan gibi büyük bir petrol üreticisi ülkeyle enerji politikası işbirliği her zamankinden daha önemlidir çünkü tek taraflı bağımlılıkları önemli ölçüde azaltmaktadır. Üstelik Kazakistan, iddialı bir hidrojen stratejisi üzerinde çalışıyor ve PCK'nın dönüşümü için önemli bir ortak olabilir" dedi Görke BiznesAlert.pl'ye verdiği röportajda. "Polonya hükümeti, PCK için çok önemli olan Kazak petrol arzını defalarca baltaladı; bunun Rus petrolü olduğunu ima etti ve Alman hükümetini Kazak petrolünde Rus molekülleri bulunup bulunamayacağını araştırmaya çağırdı. Ama herkes biliyor ki Dostluk boru hattı üzerinden Rus petrolü katılmadan petrol taşımak teknik olarak imkânsızdır. Önemli olan paranın Kazakistan'a kaydedilmesidir" diye iddia etti. "Sağ-popülist Alternative für Deutschland (AfD) partisinden Hannes Gnauck da Alman kamuoyunu Polonya ile işbirliğine karşı uyardı. Ancak Karina Dörk, Kazakistan'dan daha fazla petrol arzı durumunda Polonya için herhangi bir olumsuz sonuç görmüyor çünkü Gdańsk'ta hâlâ petrol aktarılması mümkün olacak" denildi.
