Globalny sektor samochodowy przechodzi rewolucję, napędzaną elektryfikacją, autonomią i konkurencją z Azji. Tradycyjne potęgi Europy Zachodniej, takie jak Niemcy i Włochy, stoją przed wyzwaniem tracąc w ostatnich latach udziały rynkowe, walcząc z nadpodażą i musząc inwestować w innowacje. Nowy raport Instytutu Badań nad Polityką Europejską (IEP@BU) porównuje strategie obu krajów od 2000 roku, podkreślając dysproporcje w produkcji i badaniach. Niemcy, mimo spadku o 20% w porównaniu do szczytowego momentu rozwoju, utrzymują przewagę dzięki fokusowi na marki premium i technologie. Włochy, z 80-procentowym załamaniem produkcji aut osobowych, opierają się na dostawcach i pojazdach użytkowych – ale to są kruche fundamenty.

Od milenium Niemcy przeżyły swój "złoty wiek" motoryzacji: po kryzysie z 1993 roku produkcja wzrosła do 5 mln aut rocznie, stabilizując się po pandemii na 4,1 mln. Globalna obecność, dominacja w segmencie premium i liderowanie technologiczne – oto filary sukcesu Volkswagen Group czy BMW. Kryzysy (finansowy 2008, pandemia) powodowały spadki, ale odbicie po kryzysach było szybkie. W 2024 roku Niemcy wyprodukowały 1,35 mln pojazdów elektrycznych – trzecią część całkowitej produkcji, zastępując silniki spalinowe (na poziomie lat 60. XX w.).

Włochy obrały inną ścieżkę i zaliczyły spadki 1,6 mln do 310 tys. aut osobowych w 2024, które zależały od masowej produkcji i rynku lokalnego. Fiat Chrysler (dziś Stellantis) skupił się na tanich modelach, ignorując premium poza Ferrari i Lamborghini. Zakup Chryslera otworzył USA, ale nie zatrzymał erozji. Stabilizatorem były pojazdy użytkowe. Ich udział wzrósł z 18% (2000) do 47% (2024), choć w 2024 spadł o 15%. Przejęcie Iveco przez indyjski Tata Group sygnalizuje utratę kontroli nad kluczowymi graczami włoskiego przemysłu.

Porównanie wykorzystania mocy fabryk ujawniła następujące dysproporcje. W Niemczech średnio 67% (75% bez Forda), blisko progu rentowności 80%. Włochy – dramatyczne 47%, z dwoma zakładami poniżej 20%.

Eurostat pokazuje odbicia po kryzysach, z pikiem w 2022. We Włoszech wartość dodana wróciła do poziomu 2000 w 2017, z mniejszymi spadkami – sugeruje siłę dostawców nad producentami aut. Jednak innowacje decydują o przyszłości. Patenty transnarodowe (baza IW, 2010-2022) mierzone miejscem wynalazcy - Niemcy dominują: 26% wszystkich patentów transnarodowych z branży to automotive (Włochy <8%). Na każdy włoski patent przypada 5,4 niemieckich ogółem, ale w motoryzacji – aż 18!

Niemcy mają swój bufor kapitałowy, ale rewolucja nie wybaczy opieszałości. Włochy muszą odbudować innowacyjność, by uniknąć marginalizacji.